
ماه رمضان، نهمین ماه از ماه های قمری و بهترین ماه سال است. واژه رمضان، از ریشه «رمض» و به معنای «شدت تابش خورشید بر سنگریزه» است. نقل است چون به هنگام نام گذاری ماه های عربی، این ماه در فصل گرمای تابستان قرار داشت، ماه رمضان نامیده شد. از دیگر سو، رمضان از اسماء الهی است. این ماه، ماه نزول قرآن و ماه خداوند است و شب های قدر در آن قرار دارد.
برخی حوادث و رویدادهای این ماه عبارتند از:
ـ وفات حضرت خدیجه در دهم رمضان سال دهم بعثت.
ـ ولادت امام حسن مجتبی علیه السلام در نیمه رمضان سال دوم هجرت.
ـ جنگ بدر در سال دوم هجرت.
ـ فتح مکه در سال 8 هجرت.
ـ مراسم عقد اخوت و پیمان برادری میان مسلمانان و ایجاد اخوت اسلامی میان پیامبر و علی علیه السلام.
ـ بیعت مردم با ولایت عهدی امام رضا علیه السلام در سال 201 هـ. ق.
ـ شهادت حضرت علی علیه السلام در شب 21 ماه رمضان.1
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در خطبه شعبانیه فرمود: «ای بندگان! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به سوی شما روی آورده است؛ ماهی که نزد خدا بهترین ماه هاست؛ روز هایش بهترین روزها، شب هایش بهترین شب ها و ساعاتش بهترین ساعات است».2
«رمضان، ماهی است که در آن قرآن فرو فرستاده شده است؛ کتابی که مردم را راهنماست و دربردارنده نشانه های آشکار هدایت و میزان تشخیص حق از باطل است». (بقره: 185)
«ای مؤمنان! روزه بر شما واجب شده است، چنان که بر پیشینیان شما واجب شده بود. شاید که پرهیزکار شوید!» 3
پیامبر اکرم فرمود: «دعای روزه دار رد نمی شود».4
مسلمانان، در ماه مبارک رمضان، پیش از طلوع تا غروب آفتاب، از خوردن و آشامیدن خودداری می کنند. در پایان این ماه، روز عید فطر قرار دارد که از اعیاد بزرگ اسلامی است و روزه گرفتن در آن روز، حرام است. در ماه رمضان، مسلمانان با خودداری از خوردن و آشامیدن، می کوشند با کنترل امیال نفسانی خود، تزکیه نفس را تمرین کنند. در روز عید فطر، مسلمانان به شکرانه موفقیت در یک ماه روزه داری، مقداری پول به نیازمند می دهند که «فطریه» نام دارد و فطریه هر نفر، 3 کیلو گندم است.